#PowstanieZamojskie

Powstanie Zamojskie

Kiedy mówimy o Powstaniu, wszyscy niemal natychmiast mają przed oczami zryw wolnościowy, którego dokonali mieszkańcy Warszawy w 1944 roku. Niewiele osób wie, że drugim pod względem rozmiarów masowych zbrodni oraz skali zbrojnego oporu przeciwko okupantowi, było Powstanie Zamojskie.

Dlatego w tym roku, jako Fundacja Pamięci Narodów organizujemy obchody pod Patronatem Honorowym Prezydenta Miasta Zamość oraz Gmin: Susiec, Krynice, Adamów, Sitno.

Realizacja tego przedsięwzięcia jest możliwa dzięki środkom finansowym Fundacji PGNiG im. Ignacego Łukasiewicza w ramach programu „Rozgrzewamy Polskie Serca”, za co serdecznie dziękujemy.

1 lutego 2022 roku zapraszamy do uczestnictwa w organizowanych przez nas uroczystościach, które upamiętnią walkę Zamojszczyzny podczas oficjalnych obchodów w Zamościu.

Rys historyczny

Powstanie Zamojskie to dramatyczny zryw o którym nie możemy zapomnieć! Hitlerowskie władze partyjne oraz szefostwo oddziałów SS zdecydowały, że Zamojszczyzna ma się stać „niemieckim terenem osiedleńczym” w okupowanej Polsce. W ich zamyśle ziemie te miały zostać całkowicie zgermanizowane.

Przeprowadzono sondażowe wysiedlenia, które z czasem stały się coraz bardziej brutalne. Wypędzonych siłą z rodzinnych domów ludzi początkowo umieszczono w obozach przejściowych m.in. w Zamościu czy Zwierzyńcu gdzie bezwzględnie rozdzielano całe rodziny, szczególnie dbając o to aby dzieci pozostały od matek.

Ludność Zamojszczyzny, częściowo trafiła do III Rzeszy, jako przymusowa siła robocza lub do obozów koncentracyjnych (m.in. Majdanek, Oświęcim) . Od listopada 1942 r. do sierpnia 1943 r. deportowano ponad 110 000 mieszkańców regionu.

Dramatyczne losy Dzieci Zamojszczyzny – około 30 000 – to bezbronne ofiary, które nierzadko spotkał najokrutniejszy los. Przyjmuje się, że z wszystkich dzieci objętych przymusową akcją wysiedleńczą życie straciło ok.. 10 000, a ok. 4 500 przeznaczono do całkowitej germanizacji.

Za największą niemiecką zbrodnię tej operacji uznaje się unicestwienie wsi Kitów, gdzie Niemcy jednorazowo zamordowali 150 osób w tym wiele osób nieletnich. Wobec nieludzkiego terroru okupanta miejscowa ludność nie mogła i nie pozostała bierna.

Wybuchło Powstanie Zamojskie. Do walki z okupantem stanęli głównie synowie tej ziemi – żołnierze Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, którzy w 85% byli pochodzenia chłopskiego. Wojda, Zaboreczno, Róża, Osuchy – to tylko niektóre miejsca w okolicach, których rozegrały się zacięte bitwy tego chłopskiego powstania.

22 lutego 1943 r. Niemcy wstrzymali akcję przesiedleńczą na Zamojszczyźnie. Był to jasny sygnał, że ich aparat policyjno-wojskowy nie może zapewnić bezpieczeństwa swoim nasiedleńcom i nawet kolejna fala brunatnego terroru, która już latem 1943 r. zalała i zniszczyła dziesiątki wsi oraz pochłonęła kolejne polskie ofiary nie była w stanie przesłonić dokonań Powstania Zamojskiego oraz złamać polskiego ducha oporu.

Starsi założyli organizację. Rodzice nie mieli nic przeciwko. Tylko babcia się o mnie bała. Ja się nie bałem. Byłem młody… (…) Miałem szczęście, że nie oberwałem kulą. Na miejscu, gdzie siedziałem, znalazłem bukową drzazgę po niemieckiej kuli. Gdybym nie pobiegł z rozkazem, już bym nie żył.

Ksawery Semczuk
#PowstanieZamojskie

Ksawery Semczuk

Poznajcie Ksawerego Semczuka, żołnierza Batalionów Chłopskich. W czasie bitwy pod Zaborecznem miał 17 lat. Bronił domu, tak jak inni. Podczas II wojny światowej Zamojszczyzna znalazła się pod okupacją niemiecką. Hitlerowcy zamierzali wysiedlić z tych terenów Polaków, sprowadzając w ich miejsce osadników niemieckich.

1 lutego pod Zaborecznem oddziały Batalionów Chłopskich stoczyły największą bitwę powstania zamojskiego. Oddziały niemieckie liczące 600 osób ruszyły od strony Niemirówki i Antoniówki. Jednak las skrywał w sobie zasadzkę. Partyzanci umiejętnie wykorzystali element zaskoczenia i mimo słabego uzbrojenia, stawili czoła niemieckim oddziałom.

#PowstanieZamojskie

Harmonogram uroczystości

godz. 16:00 – złożenie kwiatów i zapalenie zniczy w celi numer XX zamojskiej Rotundy

godz. 16:30 – przejście na Rynek Starego Miasta. Zwiedzanie wystawy historycznej.

godz. 17:00 – uruchomienie syren alarmowych na znak pamięci minionych wydarzeń

godz. 17:30 – widowisko „Powstanie Zamojskie” w „Pawilonie pod Kurtyną” w Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał (uroczystość ma charakter zamknięty. Zapraszamy do oglądania transmisji online.)

Podczas wystawy zachęcamy do spróbowania wojskowej grochówki z kuchni polowej.

W związku z działaniami profilaktycznymi wynikającymi z zagrożeniem SARS- CoV- 2, na podstawie Wytycznych dla organizatorów imprez kulturalnych i rozrywkowych w trakcie epidemii wirusa SARS-CoV-2 w Polsce, wydanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego informujemy, że wydarzenie będzie transmitowane na żywo na tej stronie internetowej oraz profilach społecznościowych Fundacji Pamięci Narodów.

#PowstanieZamojskie

Transmisja na żywo

W tym miejscu 1 lutego 2022 o godzinie 17.30 pojawi się transmisja z widowiska „Powstanie Zamojskie”, które odbędzie się w „Pawilonie pod Kurtyną” w Muzeum Fortyfikacji i Broni „Arsenał”.

Transmisja umożliwi udział osobom, które z uwagi na zagrożenie SARS-CoV-2 i obostrzenia dotyczące limitu miejsc podczas imprez kulturalnych, nie będą mogły wziąć udziału w wydarzeniu.